Wat gebeurde er in het jaar 1812?

Afbeelding uit het boek Borodino 1812 - Uitgeverij Mysl, Moskou 1987Waarom moest die Pjotr Tsjaikovski nu zo nodig een “Ouverture 1812” componeren? Wat was er toen weer aan de hand in Rusland?
    In 1812 leed het Russische leger een van zijn grootste nederlagen uit de geschiedenis. In de lente van dat jaar waren de troepen van Napoleon Bonaparte Rusland binnengevallen. Zij rukten op naar Moskou (dat toen niet de hoofdstad was van Rusland, maar wel de grootste stad van het land).
    Vlak voor Moskou, bij het gehucht Borodino, leverden de legers van Napoleon en van veldmaarschalk Koetoezov slag. De strijd eindigde min of meer onbeslist, maar de Russische troepen waren gedwongen zich terug te trekken. Moskou viel in Franse handen. De bevolking koos echter eieren voor haar geld en verliet massaal de stad. In de verlaten, houten stad viel er voor de manschappen van Napoleon weinig te beleven. Tot overmaat van ramp braken overal in Moskou branden uit. Onderwijl wilde de Russische tsaar Aleksandr van geen capitulatie weten.
    In deze patstelling besloot Napoleon in het najaar van 1812 zich terug te trekken uit Moskou. Op de terugtocht werd zijn gedemoraliseerde leger herhaaldelijk door Russische partizanentroepen aangevallen, met grote verliezen aan Franse zijde (waaronder vele Nederlandse dienstplichtigen) als gevolg. Met zijn staart tussen zijn benen trok Napoleon zich terug door Europa. In 1814 namen de Russische legers zelfs Parijs in. Het hoofdstuk “Napoleon” was ten einde.
    Koetoezov is nog steeds een held in Rusland. Het heeft “het Russische volk naar de overwinning geleid in de Vaderlandse Oorlog”. (De Russen kennen ook een Grote Vaderlandse Oorlog, dat is WOII.). Maar eigenlijk had niet Koetoezov, maar het Russische klimaat gedecoreerd moeten worden.
    Ruim een eeuw later was Adolf Hitler de les van Napoleon alweer vergeten. Ook zijn legers gingen ten onder in de Russische sneeuw. Borodino had inmiddels een legendarische status bereikt in de Russische Geschiedenis. Tolstoj schreef er zijn geweldige epos “Oorlog en Vrede” over. En Tsjaikovski de bombastische “Ouverture 1812”.
 
    » Pjotr Tsjaikovski (Klassieke Muziekgids)
    » Tsjaikovski was geen mietje (Groene Amsterdammer)
    » De Vaderlandse Oorlog (RusNet)